Văn khấn lễ dạm ngõ, lễ ăn hỏi – khấn gia tiên nhà gái, nhà trai

Dạm ngõ và ăn hỏi là hai lễ đầu tiên của việc cưới xin. Trang có bài văn khấn yết cáo gia tiên dùng cho cả nhà trai lẫn nhà gái, cách sắm lễ, trình tự buổi lễ và các ngày hợp lễ hỏi theo hoàng lịch.

In / lưu PDF

Ý nghĩa

Dạm ngõ (chạm ngõ) là buổi gặp chính thức đầu tiên của hai gia đình: nhà trai đến xin cho đôi trẻ được đi lại tìm hiểu, hai bên biết gia cảnh, gia phong của nhau. Lễ không phải lễ trọng nhưng không nên bỏ, vì đi thẳng vào ăn hỏi thì bị coi là “đường đột”. Sau lễ này, người con gái được xem như đã “có nơi có chốn”.

Ăn hỏi (lễ đính hôn, theo nghĩa xưa là “vấn danh” — hỏi tên tuổi, ngày sinh cô gái) là lời thông báo chính thức việc hai họ hứa gả; cô gái trở thành vợ chưa cưới. Ngày nay lễ ăn hỏi thường gộp cả lễ dẫn cưới; lễ vật là lời cảm ơn công dưỡng dục của cha mẹ cô gái. Theo lệ xưa, sau mỗi lễ cả hai bên đều làm lễ trước bàn thờ để trình tổ tiên.

Nhà nào khấn, khấn lúc nào

Bài văn khấn yết cáo Gia thần, Gia tiên khi cưới gả dùng chung cho dạm ngõ, ăn hỏi và lễ cưới; cả nhà trai và nhà gái đều khấn tại bàn thờ nhà mình, chỉ khác một câu: nhà trai đọc “Sinh trai có vợ”, nhà gái đọc “Sinh gái có chồng”.

• Nhà gái: khi nhà trai mang lễ đến, cha mẹ (hoặc ông, người đại diện) đặt lễ lên bàn thờ, đưa đôi trẻ thắp hương và khấn báo tổ tiên.
• Nhà trai: khấn tại nhà mình trước khi đi (nhiều nơi làm mâm xôi gà cúng gia tiên ngày dạm ngõ), hoặc trong ngày lễ.
• Có bàn thờ Phật thì thắp hương ở đó trước, vái ba vái, rồi mới đến bàn thờ gia tiên.

Chọn ngày

Nhiều nhà xem ngày giờ trước; nhiều nhà chọn ngày cuối tuần cho tiện hai họ. Bảng dưới lọc ngày hợp lễ hỏi theo hoàng lịch (đính ước, nạp thái); ngày cưới xem riêng mục cưới hỏi ở lịch ngày tốt theo tháng. Theo quan niệm dân gian, nên tránh tháng 7 âm lịch và cân nhắc thêm tuổi của cô dâu, chú rể.

Tiêu chí: ngày hoàng đạo, hoàng lịch ghi “Nạp thái” (lễ hỏi) hoặc “Đính minh” (đính ước) trong mục nên làm, mục nên tránh không có việc đó, không phạm nguyệt kỵ, tam nương. Bấm vào ngày để xem giờ hoàng đạo và tuổi xung trong Lịch vạn niên; xem cả tháng ở lịch ngày tốt theo tháng.

Mâm lễ

• Dạm ngõ: lễ đơn giản — cơi trầu, cau phủ vải nhiễu đỏ, có thể thêm chè, thuốc, bánh kẹo, hoa quả; ở miền Bắc lễ vật thường số chẵn (hai gói chè, hai chục cau, hai chục lá trầu).
• Ăn hỏi: miền Bắc số tráp lẻ (5, 7, 9, 11), miền Nam số tráp chẵn; trong tráp thường có trầu cau, rượu, thuốc lá, chè, mứt sen, bánh cốm, bánh phu thê (xu xê), hoa quả, xôi, có nơi thêm lợn sữa quay. Số tráp do nhà gái định.
• Nhà trai thường chuẩn bị ba phong bì (lễ đen): một cho nhà nội cô dâu, một cho nhà ngoại, một để thắp hương trên bàn thờ nhà gái. Bưng tráp là nam chưa vợ, đỡ tráp là nữ chưa chồng.
• Nhà gái “lại quả” một phần lễ cho nhà trai — là san sẻ lộc, không phải trả lại.

• Dạm ngõ: nhà trai đến theo ngày giờ đã hẹn, thưa chuyện, xin cho đôi trẻ chính thức tìm hiểu; cha mẹ nhà gái đưa đôi trẻ thắp hương, đặt lễ lên bàn thờ báo tổ tiên; hai nhà bàn dự định ăn hỏi, cưới.
• Ăn hỏi: đội bê tráp trao lễ, hai nhà giới thiệu và nói lý do; mẹ hai bên mở tráp; chú rể đón cô dâu ra chào, mời nước; mẹ cô dâu đặt lễ lên bàn thờ, bố mẹ đưa đôi trẻ thắp hương (có bàn thờ Phật thì thắp ở đó trước), người đại diện nhà gái khấn; hai nhà bàn việc cưới, nhà gái lại quả. Buổi lễ thường kéo dài 30 phút đến 1 giờ.

Mâm lễ tuỳ điều kiện và phong tục từng vùng; quan trọng nhất là lòng thành và sự sạch sẽ, tươm tất.

Văn khấn

Chỗ “…” điền họ, tên, địa chỉ của gia chủ, tên người con và gia đình thông gia. Khi khấn chỉ đọc một trong hai câu “Sinh trai có vợ” (nhà trai) hoặc “Sinh gái có chồng” (nhà gái). Câu “Nay thủ tục hôn lễ đã thành” là nguyên văn bài dùng chung cho các lễ cưới hỏi; nhiều gia đình giữ nguyên.

Lưu ý

• Theo quan niệm dân gian, tránh ngày tam nương (mùng 3, 7, 13, 18, 22, 27 âm lịch), nguyệt kỵ (mùng 5, 14, 23) và tháng 7 âm lịch (“tháng cô hồn”) cho việc cưới hỏi; mùng 1–3 Tết không chọn cho cưới hỏi.
• Cô dâu chưa ra chào khi chưa được mời; lễ vật bày gọn, đủ số theo nếp hai nhà.
• Văn khấn và thủ tục tuỳ nơi tuỳ nhà, không có khuôn bắt buộc; hai gia đình nên bàn trước để thống nhất.

Các lễ khác

• Mùng 1 và ngày Rằm
• Rằm tháng Mười (Tết Hạ Nguyên)
• Cúng ông Công ông Táo
• Lễ tất niên
• Lễ giao thừa
• Mùng 1 Tết
• Lễ hoá vàng (tạ năm)
• Vía Thần Tài
• Rằm tháng Giêng (Tết Nguyên Tiêu)
• Tết Thanh Minh (tảo mộ)
• Tết Hàn Thực
• Tết Đoan Ngọ
• Rằm tháng Bảy (Vu Lan, xá tội vong nhân)
• Tết Trung thu (Rằm tháng Tám)
• Lễ đầy tháng
• Lễ khai trương
• Tất cả văn khấn