Văn khấn lễ đầy tháng – cúng 12 Bà Mụ, Đức Ông
Lễ đầy tháng (cúng Mụ) tạ ơn Mười hai Bà Mụ và Đức Ông khi bé tròn một tháng tuổi. Trang có cách tính ngày đầy tháng theo âm lịch (nhập ngày sinh để tính), mâm lễ hai bàn và bài văn khấn.
Âm lịch Việt Nam, giờ hoàng đạo, việc nên làm từng ngày — miễn phí.
Ý nghĩa lễ đầy tháng
Theo tín ngưỡng dân gian, Mười hai Bà Mụ là các vị tiên “nặn” hình hài, dạy trẻ những điều đầu tiên như bú, cười, lẫy; Đức Ông (Đức Thánh Ông) cai quản việc sinh nở. Khi bé tròn một tháng, gia đình làm lễ cúng Mụ để tạ ơn các Bà Mụ, Đức Ông đã cho “mẹ tròn con vuông”, cầu cho bé hay ăn chóng lớn.
Lễ đầy tháng cũng là dịp báo với tổ tiên, họ hàng rằng gia đình có thêm thành viên mới, và đánh dấu mẹ con đã qua thời gian ở cữ. Dân gian còn có lễ đầy cữ, lễ một trăm ngày và lễ thôi nôi khi bé tròn một tuổi.
Cách tính ngày đầy tháng
Ngày đầy tháng tính theo âm lịch: tròn một tháng âm kể từ ngày sinh — tức cùng ngày âm của tháng âm kế tiếp (nếu bé sinh ngày 30 mà tháng sau chỉ có 29 ngày thì lấy ngày cuối tháng). Báo chí ghi lại hai tục lệch ngày theo giới tính, mỗi vùng mỗi khác:
- “Gái sụt hai, trai sụt một”: bé gái làm sớm hơn ngày tròn tháng 2 ngày, bé trai sớm 1 ngày.
- “Nam trồi hai, nữ sụt một” (một số nơi): bé trai làm muộn hơn 2 ngày, bé gái sớm 1 ngày.
Ví dụ: bé sinh Thứ Bảy, 24/4/2027 (ngày 18 tháng Ba âm lịch) thì tròn tháng là Chủ nhật, 23/5/2027 (ngày 18 tháng Tư âm lịch). Theo tục thứ nhất, bé gái cúng Thứ Sáu, 21/5/2027 (ngày 16 tháng Tư âm lịch), bé trai cúng Thứ Bảy, 22/5/2027 (ngày 17 tháng Tư âm lịch); theo tục thứ hai, bé trai cúng Thứ Ba, 25/5/2027 (ngày 20 tháng Tư âm lịch), bé gái cúng Thứ Bảy, 22/5/2027 (ngày 17 tháng Tư âm lịch).
Đây là tục lệ, không có quy định bắt buộc; nhiều gia đình chọn đúng ngày tròn tháng hoặc một ngày cuối tuần gần đó cho tiện họ hàng. Nên hỏi theo nếp nhà nội, nhà ngoại.
Tính ngày đầy tháng cho bé
Nhập ngày sinh dương lịch của bé (năm 2024–2028); trang đổi sang âm lịch Việt Nam và cho ngày tròn tháng cùng hai cách tính theo tục lệ.
Mâm lễ đầy tháng
- Thường bày hai bàn: bàn lớn cúng 12 Bà Mụ (và Bà Chúa), bàn nhỏ, thấp hơn cúng Đức Ông; nhiều nhà sắm thêm lễ gia tiên.
- Bàn Đức Ông: một con gà luộc, một tô cháo, một tô chè, đĩa xôi lớn, thịt quay, hoa quả, trầu cau, hoa, rượu, hàng mã.
- Bàn Bà Mụ: lễ chia làm 12 phần nhỏ đều nhau (12 bát chè, 12 đĩa xôi, 12 bát cháo, 12 ly nước, bánh, thịt quay chia 12 đĩa…), có nơi thêm một phần to hơn cho Bà Chúa; hàng mã.
- Có nơi dùng chè đậu cho bé trai, chè trôi nước cho bé gái; có nhà phóng sinh cua, ốc sau lễ.
- Đầy tháng tính theo âm lịch: tròn một tháng âm kể từ ngày sinh. Dân gian có tục làm lệch vài ngày tuỳ bé trai hay bé gái, mỗi nơi một khác (xem phần cách tính).
- Lễ thường làm vào buổi sáng, trước khi mời khách.
Mâm lễ tuỳ điều kiện và phong tục từng vùng; quan trọng nhất là lòng thành và sự sạch sẽ, tươm tất.
Văn khấn
Văn khấn lễ đầy tháng (cúng Mụ)
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Con kính lạy Đệ nhất Thiên tỷ đại tiên chúa.
Con kính lạy Đệ nhị Thiên đế đại tiên chúa.
Con kính lạy Đệ tam Tiên Mụ đại tiên chúa.
Con kính lạy Thập nhị bộ Tiên Nương.
Con kính lạy Tam thập lục cung chư vị Tiên Nương.
Hôm nay là ngày … tháng … năm …
Vợ chồng con là … sinh được con (trai, gái) đặt tên là …
Chúng con ngụ tại: …
Nay nhân ngày đầy tháng (đẫy cữ, đầy năm) chúng con thành tâm sửa biện hương hoa lễ vật và các thứ cúng dâng bày lên trước án, trước bàn tọa chư vị Tôn thần kính cẩn tâu trình:
Nhờ ơn thập phương chư Phật, chư vị Thánh hiền, chư vị Tiên Bà, các đấng thần linh, Thổ công địa mạch, Thổ địa chính thần, Tiên tổ nội ngoại, cho con sinh ra cháu tên là … sinh ngày … được mẹ tròn con vuông.
Cúi xin chư vị Tiên Bà, chư vị Tôn thần giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành thụ hưởng lễ vật, phù hộ độ trì, vuốt ve che chở cho cháu được ăn ngoan, ngủ yên, hay ăn chóng lớn, vô bệnh vô tật, vô tai, vô ương vô hạn, vô ách, phù hộ cho cháu bé được tươi đẹp, thông minh, sáng láng, thân mệnh bình yên, cường tráng, kiếp kiếp được hưởng vinh hoa phú quý. Gia đình con được phúc thọ an khang, nhân lành nảy nở, nghiệp dữ tiêu tan, bốn mùa không hạn ách nghĩ lo.
Xin thành tâm đỉnh lễ, cúi xin được chứng giám lòng thành.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Bản lưu truyền phổ biến (đối chiếu 5 bản đăng trên mạng); chưa thấy báo lớn đăng bài này theo sách “Văn khấn cổ truyền Việt Nam”.
Chỗ “…” điền ngày tháng âm lịch, họ tên cha mẹ, tên và ngày sinh của bé, địa chỉ. Khấn xong vái ba vái, chờ hương tàn thì hoá vàng, rồi hạ lễ.
Lưu ý
- Mâm lễ cốt ở lòng thành, không cần linh đình; giữ phòng thoáng, tránh khói hương, tiếng ồn gần bé.
- Bé mới một tháng tuổi còn non yếu: hạn chế cho nhiều người bế, hôn; người đang ốm không nên lại gần.
Các lưu ý và cách tính ngày trên là theo quan niệm dân gian, mỗi vùng mỗi nhà có thể khác; sức khoẻ của mẹ và bé là điều cốt yếu.
Các lễ khác
- Mùng 1 và ngày Rằm
- Rằm tháng Mười (Tết Hạ Nguyên)
- Cúng ông Công ông Táo
- Lễ tất niên
- Lễ giao thừa
- Mùng 1 Tết
- Lễ hoá vàng (tạ năm)
- Vía Thần Tài
- Rằm tháng Giêng (Tết Nguyên Tiêu)
- Tết Thanh Minh (tảo mộ)
- Tết Hàn Thực
- Tết Đoan Ngọ
- Rằm tháng Bảy (Vu Lan, xá tội vong nhân)
- Tết Trung thu (Rằm tháng Tám)
- Lễ dạm ngõ, ăn hỏi
- Lễ khai trương
- Lễ nhập trạch (về nhà mới)
- Lễ động thổ
- Cúng giỗ (ngày giỗ thường)
- Tất cả văn khấn
Câu hỏi thường gặp
Đầy tháng tính theo âm lịch hay dương lịch?
Theo âm lịch: tròn một tháng âm kể từ ngày sinh. Nhiều nơi còn làm lệch vài ngày tuỳ bé trai hay bé gái.
Bé trai, bé gái cúng đầy tháng ngày nào?
Có hai tục: “gái sụt hai, trai sụt một” (gái sớm 2 ngày, trai sớm 1 ngày) và “nam trồi hai, nữ sụt một” (trai muộn 2 ngày, gái sớm 1 ngày). Ví dụ bé sinh Thứ Bảy, 24/4/2027 (ngày 18 tháng Ba âm lịch) thì tròn tháng là Chủ nhật, 23/5/2027 (ngày 18 tháng Tư âm lịch).
Cúng đầy tháng cần chuẩn bị gì?
Thường hai bàn: bàn 12 Bà Mụ với lễ chia 12 phần nhỏ đều nhau (xôi, chè, cháo, bánh…), và bàn Đức Ông nhỏ, thấp hơn với gà luộc, xôi, chè, cháo, hoa quả, trầu cau, rượu; thêm hương hoa, hàng mã.
Âm lịch Việt Nam, giờ hoàng đạo, việc nên làm từng ngày — miễn phí.